blog

praktijkverhalen

Afscheid nemen als je kring heel klein is geworden

“Ik wil in mijn roze auto begraven worden.”
“Lady Gaga in de kerk, kan dat?”
“Ik wil een gaatje in mijn kist, dan kan ik zien wie er komen.”
Het zijn zomaar een paar wensen die ik het afgelopen jaar heb uitgevoerd. Lady Gaga was de favoriete artiest van een negenjarig meisje, dat omkwam door een verkeersongeval. Het gezin was streng gelovig. Haar moeder vroeg: ‘kan dat wel, zo’n nummer keihard draaien in de kerk? Wat zullen de mensen zeggen?’ Ik zei: ‘natuurlijk kan dat! Die mensen denken stiekem: ik wou dat ik dit had gedurfd.’

Lees verder
Afscheid nemen als je kring heel klein is geworden

Ben je klaar voor de dood?
Ik vind het heftig om dit aan Joost te vragen, maar ik ben nieuwsgierig. Hij ligt in bed, in een hospice. Een maand of vijf geleden heeft hij me gebeld: ik heb een hersentumor, en ga dood. Wil jij mijn uitvaart verzorgen?

Lees verder
Afscheid nemen als je kring heel klein is geworden

De buurvrouw gaat me voor. Ik stap de woning binnen. De geur van duizenden sigaretten beneemt me de adem. Hier woonde Jan, 74 jaar oud. Nadat hij thuis niet lekker is geworden, is hij naar het ziekenhuis gebracht. De buren zijn met hun sleutel naar binnen gegaan, en hebben het hele appartement gepoetst, in afwachting van zijn thuiskomst. Maar hij is in het ziekenhuis overleden.

Lees verder
Afscheid nemen van een dierbare als je een dubbele diagnose hebt

Knal! Vanuit het niets raakt zijn vuist vol de kaak van de begeleider. Hij wankelt. Van schrik schiet ik in de lach. Erik heeft een dubbele diagnose - een licht verstandelijke beperking en een vorm van autisme. Hij kan moeilijk tegen vreemde mensen. Dus zodra zijn begeleider mij introduceert, haalt hij in een reflex vol uit. Ik zie direct dat hij mij ook een klap wil geven. Maar ik pak gauw zijn arm, en zeg: ‘dit ga je niet bij mij doen.’ Hij lacht verlegen: ‘nee, want jou vind ik lief.’

Lees verder
afscheid nemen met een visuele beperking

Tien jaar geleden, toen ik begon met Melange, werd ik door een instelling voor visueel beperkten gevraagd voor de uitvaart van een dame, die daar had meegedaan aan de dagbesteding. De vraag was of ik de groep kon begeleiden bij het afscheid. Zo ontstond het idee om creatieve therapie in te zetten bij de rouwverwerking.

Lees verder
omgaan met rouw thuis en op school

‘Na een jaar moet het rouwen over zijn. Dan heb je alle fases al een keer doorgemaakt.’
Die uitspraak hoor ik vaak, maar dat is niet de werkelijkheid. Als ik rouwende mensen spreek, hoor ik dat het eerste jaar natuurlijk heel moeilijk is. Maar het tweede jaar is nog veel moeilijker, want dan neemt de aandacht van de omgeving af. Alle fases van rouw die ze vooraf zijn voorgespiegeld hebben ze al eens doorlopen. En dan mag er bij wijze van spreken niet meer gehuild worden. Dat soort denkbeelden wordt in families doorgegeven van generatie op generatie, als zijnde de waarheid. In mijn praktijk zie ik hoe dat nabestaanden beschadigt.

Lees verder
uitvaart laatste verzorging

“Ik wil graag dat mama er mooi uit ziet. Ze had altijd gelakte nagels.”
“Zal ik mama’s hand vasthouden? Dan kun jij lakken.”
Het was een uur of vijf toen ik werd gebeld door Jeugdbescherming. Een meisje van veertien was uit school gekomen en had haar moeder levenloos naast de keukentafel gevonden. Ze had 112 gebeld, en de arts had een hartstilstand vastgesteld.

Lees verder
uitvaart crematie ovenruimte

“Jullie gebruiken die kisten toch vaker?”
“Halen jullie iemand uit de kist voor de crematie?”
“Gaan ze met kist en al?”
Dit soort vragen krijg je als uitvaartondernemer. Nabestaanden zijn soms bang dat we nog wat met het lichaam doen. Maar de kist wordt precies zo gecremeerd als hij is gesloten.

Lees verder
uitvaart tipi

Een uitvaart in een autoshowroom, in de kantine van een tuincomplex of de school, of op het boerenerf, kan dat? Ja, dat kan absoluut. Voor de eigenaar van de autoshowroom waren auto’s zijn leven. Dus stond zijn kist tussen de glanzende auto’s en proostten zijn dierbaren op hem midden in de zaak waar hij zo trots op was. Mensen kiezen steeds vaker voor een heel persoonlijke uitvaart, waar ze zonder tijdsdruk afscheid kunnen nemen.

Lees verder
liever geen stille tocht

‘Een stille tocht? Dat wil ik niet! Wie zijn al die mensen? Wat willen ze van ons?’ Deze noodkreten hoor ik vaak als ik nabestaanden van slachtoffers begeleid. Na een niet-natuurlijke dood kampen families met intense gevoelens van afschuw, hulpeloosheid, wanhoop en verdriet. Ze hebben totaal onverwacht een dierbare verloren, en hun gevoel van veiligheid is weg. De families die ik begeleid lopen nooit mee in een stille tocht. Dat is voor hen een te grote belasting. Zij hebben daar de energie niet voor.

Lees verder
afscheid nemen met kerst

Het was de middag voor kerst, 2013, toen ik een melding binnen kreeg van het overlijden van Kaspar, een jonge knul, die op de havo zat. Hij was heel onverwacht overleden. Vlak voor de kerstvakantie was hij ziek geworden. Ze dachten dat hij een griepje had, maar bij de dokter bleek het acute leukemie te zijn. Drie dagen later was hij overleden.

Lees verder
afscheid met een verstandelijke beperking tekening

Het was zomer, 2016. De deur ging open en daar stond Jeroen, een stoere blonde jongen van begin twintig. Ik gaf hem een hand en stelde me voor. ‘O Antoinette! Antoinette!’ riep hij. ‘Wat kom je doen?’ ‘Ik kom jou helpen,’ zei ik. ‘Want jouw papa is dood.'

Lees verder
afscheid met Alzheimer

'Iedereen gaat dood, maar ik ga nu dood,' zei ze. Het was zomer, ik zat in de tuin van een hospice, naast het bed van een dame van begin zeventig. Ze was gediagnosticeerd met de ziekte van Alzheimer. Toen ze ook nog kanker kreeg was thuis verzorgen geen optie meer, en was ze naar het hospice verhuisd. Haar dochter had me gevraagd of ik wilde komen om de uitvaart te bespreken, want haar moeder zou niet lang meer leven. De situatie maakte indruk op mij. Hoe tref ik haar aan? Wat kan ik zeggen? Hoe zal ze reageren?

Lees verder

De schoonheid van natuurbegraven

Met je hakken in het mos

Datum: 23 oktober 2018
Categorie: uitvaart

natuurbegraven mos eekhoorn

Een paar jaar geleden begeleidde ik de uitvaart van René, een goede familievriend van in de zestig. Hij was ongeneeslijk ziek en wilde niet wachten tot de ziekte doorzette, dus hij koos voor actieve euthanasie. Samen met zijn vrouw, Riekje, kwam hij langs om alles door te spreken. Hij was heel bewust met zijn dood bezig en zag zijn uitvaart al helemaal voor zich. Eén ding wist hij zeker: het moest geen traditionele uitvaart worden. Ik vond dat interessant. Het klassieke beeld bij een uitvaart is een samenkomst in een crematorium of in de kerk. Er is muziek, er wordt gesproken, en soms worden foto’s vertoond. We vergeten soms dat er veel meer mag en kan.

Lees verder
Surinaamse afscheidsrituelen

‘Wilt u de overledene zelf wassen en verzorgen?’ Deze vraag werp ik bij elke uitvaart voorzichtig op. Sommige mensen vinden het fijner als ik de laatste verzorging doe, maar het kan heel mooi zijn als de familie meehelpt. Uiteindelijk kennen zij hun dierbare het beste. Ze weten hoe moeder haar haar kamde, welke sieraden ze droeg en hoe ze haar sjaaltje knoopte. Het heeft ook een ander doel: het doorleven van het besef dat iemand dood is. Als iemand mantelzorg heeft verleend zet zo'n laatste verzorging een symbolisch punt achter het zorgen.

Lees verder
Hoogzwanger tijdens de uitvaart van je vader

Als je vertelt dat je uitvaartbegeleider bent, zeggen mensen vaak: dat lijkt me een somber beroep! Ik vind mijn werk vooral heel inspirerend. Een afscheid kan ook een viering zijn, van het leven en de liefde die mensen hebben gedeeld. Sommige families begeleid ik al tien jaar, en zij delen hun wel en wee met mij. En wat het vak ook mooi maakt, is dat je altijd op alles voorbereid moet zijn.
Deze zomer begeleidde ik de uitvaart van een man van in de tachtig, die na een lang ziekbed thuis was overleden. Hij liet een echtgenote achter. Zijn dochter was hoogzwanger en had al een zoontje van twee. Precies op de dag dat haar vader overleed was zij uitgerekend.

Lees verder

Als nabestaanden twisten over de uitvaart

Hoe los je dat op?

Datum: 21 augustus 2018
Categorie: uitvaart

Als nabestaanden twisten over de uitvaart

‘Een op de drie gescheiden ouders met minderjarige kinderen wil niet dat de ex-partner aanwezig is bij zijn of haar uitvaart,’ meldde de Volkskrant dit voorjaar, naar aanleiding van een onderzoek. Het bericht verbaasde mij niet. Bij elke 10 uitvaarten die ik begeleid, speelt zo’n zeven keer een meningsverschil in de familie. Als er bijvoorbeeld een vader of moeder komt te overlijden, zijn kinderen het vaak niet eens over de invulling van de uitvaart.

Lees verder
Afscheid nemen met een verstandelijke beperking bij een uitvaart

Dit voorjaar mocht ik een uitvaart leiden met een grote groep mensen met een verstandelijke beperking. De melding kwam binnen via een collega, die mij altijd belt bij complexe zaken. Angelique was een vrouw van eind veertig. Ze had een verstandelijke beperking en woonde in een eigen flat met begeleiding. Elke dag ging ze met plezier naar haar werk. Ze was gek op paarden. In de vakantie hielp ze bij de manege. Ze had weinig vrienden, omdat ze het niet fijn vond dat mensen haar vaak meteen beoordeelden op haar beperking. Maar de vrienden die ze wel had, waren voor het leven.

Lees verder
kindercondoleance bij een uitvaart

Hoe leg ik uit dat oma dood is? Kan mijn kind wel mee naar de uitvaart? In de kist kijken, is dat niet veel te eng? Dit soort vragen krijg ik regelmatig van ouders voor een uitvaart. Het valt me regelmatig op dat ouders hun eigen emoties rond een overlijden projecteren op kinderen. Omdat kinderen loyaal zijn aan hun ouders, nemen ze hun angsten soms over. Mensen vinden het woord ‘dood’ vaak al choquerend. Terwijl de dood zo bij het leven hoort. Ieder kind krijgt ermee te maken, als opa of oma overlijdt.

Lees verder
ritueelbegeleiding bij een uitvaart

Een poos geleden had ik een hele mooie uitvaart van een binnenvaartschipper, Johan, een prototype zeeman met rode wangen en een volle baard. Hij had zijn hele leven gevaren. Zijn dochter was gek op haar vader, en wilde echt dat hij een mooie uitvaart zou hebben. Hoe dat eruit moest zien, wist ze niet precies, maar ze wilde graag dat zijn levensverhaal goed zou worden verteld. Ze vroeg: mijn zussen en ik kunnen niet schrijven, zou jij dat misschien willen doen? Natuurlijk, zei ik, ik ben ritueelbegeleider!

Lees verder

Een doodgeboren kindje...

Hoe neem je afscheid?

Datum: 29 mei 2018
Categorie: uitvaart

afscheid van een doodgeboren kindje

Vorig jaar werd ik gebeld door Vincent, een man van eind dertig. Hij zei: ‘ik sta in de hal van het ziekenhuis. Mijn vrouw en ik hebben net op de echo gezien dat ons zoontje is overleden.’ Het was spontaan gebeurd, na zestien weken. Ze waren er kapot van. Hij zei: ik heb gezien dat jullie zijn gespecialiseerd in de uitvaart van vroeggeboorten. Hoe werkt dat eigenlijk?’

Lees verder

Melange presenteert:
Café Noir

Samen het leven vieren

Datum: 15 mei 2018
Categorie: café noir

cafe noir over reizen als thema

Als uitvaartbegeleider ontmoet ik mensen op een heel intiem moment in hun leven. Ik zie nabestaanden huilen, en vaak heb ik de overledene gewassen en aangekleed. Er is intens contact, bijna als een verloskundige. Tijdens het hele proces voor en tijdens de uitvaart, komen er allerlei herinneringen los bij mensen. Die gevoelens en verhalen geef ik vorm binnen een persoonlijk afscheid.

Lees verder
dementie uitvaart

In juli 2017 werd ik gebeld door Eveline: ‘ik heb je nodig, mijn moeder is overleden.’ Haar moeder was van 1934 en leefde al jaren in een woonzorgcentrum. In haar laatste dagen had ze zelf gezegd: ‘het hoeft niet meer. Ik wil jullie niet missen, maar ik ben zo moe.’

Lees verder
autisme uitvaart

Vorig jaar zomer kreeg ik een melding over een zelfdoding. Mark, een jonge knul, was voor de trein gesprongen. Hij had net zijn twintigste verjaardag gevierd. Deze familie kende ik al, want ik had de uitvaart van oma begeleid. Bij die dienst had ik Mark voor het eerst ontmoet. Ik had direct een klik met hem. Een mooie man, op en top autist. Hij was heel erg op zichzelf gericht, en kon weinig impulsen van buitenaf verdragen.

Lees verder

Begraven of cremeren?

Als de familie het niet eens wordt

Datum: 26 maart 2018
Categorie: uitvaart

news_img_1

Een paar jaar geleden werd ik gebeld door Tom, een collega die net voor zichzelf was begonnen. Hij kreeg zijn eerste melding, dat er een kind was overleden. Erik, een jongen van elf. Tom reed naar de familie, en na afloop belde hij in paniek: kun je met spoed naar me toe komen? Voor het huis zag ik hem ijsberen. Hij dacht een ‘gewone’ uitvaart op te nemen. Maar de ouders bleken het niet eens te zijn over de vraag of ze hun kind moesten begraven of cremeren. Het was uitgelopen op ruzie. Hij riep: ik kan dit niet! Je moet het overnemen!

Lees verder